در یک نگاه
- حاشیهٔ سود نسبت سود به قیمت فروش است و درصد افزایش نسبت سود به قیمت تمامشده؛ این دو عدد برای یک کالا یکسان نیستند.
- قیمت فروش لازم برای حاشیهٔ سود مشخص با تقسیم قیمت تمامشده بر (۱ − حاشیه) به دست می‌آید.
- برای محاسبهٔ سریع بدون اکسل، ابزار آنلاین محاسبهٔ سود و حاشیهٔ فروش همین سایت قابل استفاده است.
دو عدد در قیمت‌گذاری بیش از همه با هم اشتباه گرفته می‌شوند: حاشیهٔ سود (Margin) و درصد افزایش روی قیمت تمامشده (Markup). کالایی با قیمت تمامشدهٔ ۸۰۰ هزار ریال و قیمت فروش یک میلیون ریال، ۲۰ درصد حاشیهٔ سود و ۲۵ درصد افزایش قیمت دارد. استفادهٔ یکی به‌جای دیگری، قیمت فروش را کمتر از هدف تعیین می‌کند.
تعریف‌ها
| شاخص | رابطه | مثال |
|---|---|---|
| سود | قیمت فروش − قیمت تمامشده | ۲۰۰٬۰۰۰ |
| حاشیهٔ سود | سود ÷ قیمت فروش | ۲۰٪ |
| درصد افزایش | سود ÷ قیمت تمامشده | ۲۵٪ |
فرمول‌ها در اکسل
| ستون | عنوان | فرمول ردیف ۲ |
|---|---|---|
| A | نام کالا | — |
| B | قیمت تمامشده | — |
| C | قیمت فروش | — |
| D | سود | =C2-B2 |
| E | حاشیهٔ سود | =IFERROR((C2-B2)/C2,0) |
| F | درصد افزایش | =IFERROR((C2-B2)/B2,0) |
ستون‌های E و F قالب درصد (Ctrl+Shift+%) می‌گیرند. IFERROR از نمایش خطای #DIV/0! در ردیف‌هایی که قیمت ثبت نشده جلوگیری می‌کند.
قیمت فروش برای حاشیهٔ سود مشخص
اگر هدف حاشیهٔ سود ۲۰ درصد باشد و حاشیهٔ هدف در سلول H1 قرار گیرد:
=B2/(1-$H$1)برای قیمت تمامشدهٔ ۸۰۰٬۰۰۰ ریال، قیمت فروش ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است.
اگر هدف درصد افزایش مشخص باشد، فرمول =B2*(1+$H$1) درست است.
تبدیل حاشیه و درصد افزایش به یکدیگر
| درصد افزایش | حاشیهٔ سود معادل |
|---|---|
| ۱۰٪ | ۹٫۱٪ |
| ۲۵٪ | ۲۰٪ |
| ۵۰٪ | ۳۳٫۳٪ |
| ۱۰۰٪ | ۵۰٪ |
- از درصد افزایش به حاشیه:
=K/(1+K) - از حاشیه به درصد افزایش:
=M/(1-M)
نکته‌های کاربردی
- ارزش افزوده: حاشیهٔ سود روی قیمت فروش بدون مالیات محاسبه می‌شود. روش جدا کردن مالیات از مبلغ کل در مقالهٔ محاسبهٔ ارزش افزوده در اکسل آمده است.
- قیمت تمامشده: قیمت خرید به‌تنهایی قیمت تمامشده نیست؛ حمل، بسته‌بندی و سایر هزینه‌های مستقیم هم به آن افزوده می‌شود.
- حاشیهٔ کل فروش: حاشیهٔ چند کالا با میانگین سادهٔ درصدها به دست نمی‌آید؛ جمع سود بر جمع فروش تقسیم می‌شود:
=SUM(D2:D50)/SUM(C2:C50). - گزارش سود فروش: گزارش سود و زیان هر کالا و فاکتور از داده‌های نرم‌افزار حسابداری با گزارش‌یار تهیه می‌شود.
پرسش‌های پرتکرار
حاشیهٔ سود بالاتر است یا درصد افزایش؟
برای کالای سودده، درصد افزایش همیشه بزرگتر از حاشیهٔ سود است؛ چون مخرج آن قیمت تمامشده است که از قیمت فروش کمتر است.
آیا حاشیهٔ سود میتواند ۱۰۰ درصد شود؟
خیر. حاشیهٔ سود ۱۰۰ درصد یعنی قیمت تمامشدهٔ صفر. در مقابل، درصد افزایش محدودیتی ندارد و میتواند از ۱۰۰ درصد بیشتر باشد.
حاشیهٔ سود منفی چه معنایی دارد؟
یعنی کالا زیر قیمت تمامشده فروخته شده و فروش آن زیان داشته است. در گزارش، این ردیفها را میتوان با قالببندی شرطی قرمز کرد.